Leki do Rosji: co możesz wwieźć, kiedy potrzebujesz recepty i jak je zgłosić

Streszczę ci to w jednym zdaniu: zdecydowaną większość leków możesz zabrać do Rosji bez żadnych formalności. Leki przeciwbólowe, na przeziębienie i grypę, przeciwzapalne, witaminy, antybiotyki, tabletki na ciśnienie czy na żołądek… pakujesz je do walizki —najlepiej w oryginalnych opakowaniach— i gotowe. Niczego nie trzeba zgłaszać.

Problem dotyczy jednej konkretnej grupy: leków, które zawierają substancje odurzające, psychotropowe, silnie działające albo trujące. Do nich potrzebujesz dokumentacji medycznej, poświadczonego tłumaczenia na rosyjski i w wielu przypadkach zgłoszenia celnego przy wjeździe. I teraz najważniejsze: taka kontrolowana substancja potrafi się ukryć w lekach, które wyglądają niewinnie, na przykład w syropie na kaszel z kodeiną, w leku zwiotczającym mięśnie z tramadolem albo w tabletkach nasennych. W tym poradniku wyjaśniam ci, jak sprawdzić, do której grupy należy twój lek i co w każdym przypadku musisz zrobić.

Szybka zasada: trzy grupy leków

Żeby się nie pogubić, zapamiętaj ten podział. Wszystko, co przeczytasz dalej, sprowadza się do tego, żeby ustalić, do której z tych trzech grup należy twój lek.

Grupa	Przykłady	Co musisz zrobić
1. Zwykłe leki	Paracetamol, ibuprofen, antybiotyki, leki przeciwhistaminowe, witaminy, leki na nadciśnienie, insulina, środki antykoncepcyjne	Nic. Weź je w oryginalnym opakowaniu i w rozsądnej ilości. Bez zgłaszania.
2. Z substancjami odurzającymi lub psychotropowymi	Kodeina, tramadol, benzodiazepiny (diazepam, alprazolam…), silne leki nasenne, metylofenidat, opioidy	Zaświadczenie lekarskie + poświadczone tłumaczenie na rosyjski + obowiązkowe zgłoszenie celne (czerwony korytarz).
3. Z substancjami silnie działającymi lub trującymi	Niektóre sterydy anaboliczne, niektóre leki zwiotczające mięśnie, fenobarbital	Dokument potwierdzający, że lek został ci przepisany. Wyjątek: jeśli są zarejestrowane w Rosji i wydawane bez recepty, nie jest potrzebny.

Jeśli twój lek należy do grupy 1 —a to najbardziej prawdopodobne—, możesz pominąć prawie całą resztę tego artykułu. Jeśli należy do grupy 2 albo 3, czytaj uważnie dalej.

Ogólne wskazówki dla każdego leku

Bez względu na to, czy musisz coś zgłaszać, czy nie, te cztery rady oszczędzą ci kłopotów podczas kontroli:

Zabierz je z domu

Jeśli jesteś zależny od konkretnego leku, zabierz go z Polski i nie licz na to, że kupisz go na miejscu. Wiele leków jest dostępnych w Rosji, ale innych się tam nie sprzedaje albo wymagają rosyjskiej recepty, której jako turysta nie dostaniesz. To szczególnie ważne, jeśli masz chorobę serca lub układu krążenia, leczysz się z powodu HIV albo codziennie przyjmujesz insulinę. Pamiętaj też, że w razie choroby w Rosji za leczenie płacisz z własnej kieszeni: ile to kosztuje, opisałam w artykule o kosztach leczenia w Rosji dla turystów, a polisę dobierzesz w moim przewodniku po ubezpieczeniu podróżnym do Rosji.

W oryginalnym opakowaniu

Zabierz leki w oryginalnym pudełku, z etykietą i ulotką. Unikaj pojemników na tabletki i woreczków: nie tylko gorzej chronią tabletki, ale też budzą nieufność podczas kontroli, bo funkcjonariusz nie może sprawdzić, co przewozisz. A pojemnik z luźnymi tabletkami naprawdę mogą ci skonfiskować.

W bagażu podręcznym

Najważniejsze leki trzymaj w plecaku albo w bagażu podręcznym, nie w walizce nadawanej. Tak masz je pod ręką, żeby je zgłosić albo przyjąć w trakcie podróży. Trzy praktyczne uwagi:

• Leki płynne, których potrzebujesz w czasie lotu, nie podlegają limitowi 100 ml, ale przy kontroli bezpieczeństwa musisz je pokazać osobno, poza przezroczystą torebką z pozostałymi płynami.
• Jeśli masz przy sobie strzykawki, igły, peny insulinowe albo ampułki, potrzebujesz zaświadczenia lekarskiego, które potwierdza ich użycie, i warto uprzedzić obsługę przed kontrolą bezpieczeństwa.
• Insulina i inne produkty wrażliwe na zimno nie powinny lecieć w walizce nadawanej: w luku bagażowym może być za zimno. Zabierz je do kabiny.

W ilości na własny użytek

Weź tyle, ile potrzebujesz na pobyt, plus zapas na kilka dni. Przyjmuje się, że w podróży międzynarodowej można mieć przy sobie do około pięciu opakowań tego samego leku bez zgłaszania. Jeśli z powodu stałego leczenia potrzebujesz więcej, to żaden problem: weź po prostu zaświadczenie lekarskie, które uzasadnia tę ilość. Musi być jasne, że leki są dla ciebie, a nie na sprzedaż.

Krok 1. Sprawdź substancję czynną swojego leku

Jako cudzoziemiec możesz wwieźć do Rosji na własny użytek praktycznie każdy lek —także taki, który nie jest tam zarejestrowany— pod jednym warunkiem: nie może zawierać kontrolowanych substancji odurzających, psychotropowych, silnie działających ani trujących. Jeśli je zawiera, potrzebujesz przetłumaczonej recepty i musisz go zgłosić. Tak samo opisuje to polskie MSZ w informacjach dla podróżujących do Rosji.

Zwróć uwagę na kluczowy szczegół: nazwa kontrolowanej substancji nie pokrywa się z nazwą handlową leku. Dlatego najpierw sprawdź na ulotce substancję czynną i zobacz, czy figuruje na jednej z dwóch list, które Rosja kontroluje:

• Środki odurzające, psychotropowe i prekursory: listę określa rozporządzenie nr 681 rządu Rosji, często aktualizowane. Obejmuje trzy wykazy: wykaz I (całkowicie zakazane, nie ma ich nawet w rosyjskich aptekach) oraz wykazy II i III (obrót ograniczony, tam dostępne tylko na rosyjską receptę).
• Substancje silnie działające i trujące: zawiera je rozporządzenie nr 964, wydane na potrzeby art. 234 rosyjskiego kodeksu karnego. To nie są środki odurzające, ale też wymagają dokumentów — chyba że lek jest zarejestrowany w Rosji i wydawany bez recepty.

Obie listy są po rosyjsku. Możesz je przepuścić przez tłumacza w przeglądarce, ale żeby oszczędzić ci pracy: oto leki, które podróżni wożą najczęściej i które rzeczywiście są kontrolowane:

• Kodeina: występuje w wielu lekach na kaszel (w Polsce na przykład w Thiocodinie) i w niektórych złożonych lekach przeciwbólowych.
• Tramadol: bardzo popularny silny lek przeciwbólowy.
• Benzodiazepiny: diazepam, lorazepam, alprazolam (Xanax), klonazepam, bromazepam, midazolam… (leki uspokajające i nasenne).
• Inne leki nasenne: zolpidem, zopiklon.
• Metylofenidat (np. Concerta) i amfetaminy stosowane w ADHD.
• Pregabalina (Lyrica) i niektóre leki przeciwpadaczkowe.
• Pseudoefedryna i efedryna: substancje udrażniające nos w części leków na przeziębienie.
• Silne opioidy: morfina, oksykodon, fentanyl, buprenorfina, metadon.
• Fenobarbital: uwaga, jest w bardzo popularnych rosyjskich kroplach nasercowych, takich jak Corvalol czy Valocordin (ważne głównie przy wyjeździe).
• Sterydy anaboliczne i ketamina.

Jeśli twój lek zawiera którąś z tych substancji —albo nie masz pewności—, traktuj go jak grupę 2 lub 3: potrzebujesz przetłumaczonej recepty, a przy środkach odurzających i psychotropowych także zgłoszenia celnego.

Krok 2. Zdobądź receptę i jej poświadczone tłumaczenie na rosyjski

Obowiązującą podstawą prawną jest rozporządzenie nr 853 z 2021 roku, razem z ustawą federalną nr 61 o obrocie produktami leczniczymi. Zgodnie z tymi przepisami, żeby wjechać z lekiem zawierającym takie substancje, potrzebujesz dokumentów potwierdzających, że go potrzebujesz, z nazwą i ilością przepisanego leku. Jeśli są w innym języku, trzeba dołączyć ich poświadczone notarialnie tłumaczenie na rosyjski.

W praktyce weź ze sobą:

• Oryginał recepty albo zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, na co się leczysz, dlaczego potrzebujesz tej substancji, nazwa leku i ilość potrzebna do leczenia. Musi być jasne, że lek jest dla ciebie i na twój własny użytek. Poproś o nie lekarza przed wyjazdem. Sam kod e-recepty nie pokazuje rozpoznania, więc najlepiej poproś o papierowe zaświadczenie z pieczątką.
• Poświadczone tłumaczenie na rosyjski tej recepty albo zaświadczenia. W Polsce zrobi je tłumacz przysięgły języka rosyjskiego; wielu przyjmuje zlecenia zdalnie. Ponieważ rosyjskie przepisy mówią o tłumaczeniu poświadczonym notarialnie, przed wyjazdem zapytaj w wydziale konsularnym Ambasady Rosji w Warszawie, czy tłumaczenie przysięgłe wystarczy w twoim przypadku.

Ważna uwaga: nie możesz przewozić kontrolowanych leków dla innej osoby. Muszą być wystawione na twoje nazwisko i przeznaczone do twojego własnego leczenia.

Krok 3. Zgłoś je w urzędzie celnym (czerwony korytarz)

Jeśli wieziesz lek ze środkami odurzającymi lub psychotropowymi, po przylocie do Rosji musisz przejść czerwonym korytarzem i wypełnić deklarację celną pasażera (Passenger Customs Declaration). Ogólne zasady odprawy, limity i to, czego nie wolno wwozić, znajdziesz w moim przewodniku po rosyjskiej kontroli celnej.

W formularzu zaznacz w polu 3.6 „Yes” („Narcotic drugs, psychotropic substances, their precursors in the form of medicines”) i w części dotyczącej towarów wpisz leki, które przewozisz. Możesz wypełnić ją elektronicznie przed podróżą (do wejścia na stronę potrzebujesz VPN) i wydrukować, wtedy przyjeżdżasz ze wszystkim przygotowanym.

Celnik sprawdza twoje leki i dokumenty, a jeśli wszystko jest w porządku, stempluje deklarację jako zatwierdzoną. Zachowaj ten formularz: przy wyjeździe znów musisz przejść czerwonym korytarzem, żeby sprawdzono, jaką ilość wywozisz.

Wiele osób idzie zielonym korytarzem bez zgłaszania, nawet jeśli ma przy sobie dokumenty. To ryzyko, którego ci nie polecam: jeśli otworzą ci walizkę, lek mogą skonfiskować, bo go nie zgłosiłeś, a w najgorszym razie utrudnić ci wjazd lub wyjazd.

Co grozi, jeśli nie zgłosisz tego, co trzeba było zgłosić

To nie jest drobiazg. Wwiezienie leków z substancjami odurzającymi lub psychotropowymi bez dokumentów i bez zgłoszenia może skończyć się odpowiedzialnością administracyjną, a w poważniejszych przypadkach karną. Zwraca na to wyraźnie uwagę sama rosyjska strona konsularna, a polskie MSZ przypomina, że w Rosji posiadanie narkotyków, nawet w minimalnej ilości na własny użytek, oraz środków psychotropowych jest przestępstwem zagrożonym karą do 3 lat więzienia. Za kilka minut w czerwonym korytarzu z przetłumaczoną receptą nie warto ryzykować.

A jak wywieźć leki z Rosji?

Przy wyjeździe działa to samo w drugą stronę. Leki bez substancji kontrolowanych wywieziesz bez problemu w ilości na własny użytek. Ale te ze substancjami odurzającymi, psychotropowymi lub trującymi wymagają pozwolenia i zgłoszenia. Uważaj na klasykę: kupić w rosyjskiej aptece Corvalol albo Valocordin (zawierają fenobarbital) i po prostu wywieźć je z kraju, bo należą do tej kategorii. I przed powrotem sprawdź też, czy twój lek jest dozwolony w Polsce.

Zanim zamkniesz walizkę

Żeby mieć całkowitą pewność, najlepiej skonsultuj swój konkretny przypadek z lekarzem, z ambasadą Rosji i z oficjalną listą Federalnej Służby Celnej Rosji. Wiem, że konsulaty nie zawsze udzielają szczegółowych odpowiedzi, i właśnie dlatego zebrałam tu najważniejsze rzeczy. Jeśli podróżujesz z kilkoma lekami, zajrzyj też do poradnika o tym, co zabrać do Rosji.

Najczęstsze pytania o zabieranie leków do Rosji

Czy potrzebuję recepty, żeby zabrać do Rosji paracetamol albo ibuprofen?

Nie. Leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, na przeziębienie i grypę, antybiotyki, witaminy i większość popularnych leków możesz zabrać bez recepty i bez zgłaszania. Wystarczy, że wieziesz je w oryginalnym opakowaniu i w rozsądnej ilości na własny użytek.

Ile opakowań tego samego leku mogę wwieźć bez zgłaszania?

Przyjmuje się, że w podróży międzynarodowej można mieć przy sobie do około pięciu opakowań tego samego leku bez zgłaszania. Jeśli z powodu stałego leczenia potrzebujesz więcej, weź zaświadczenie lekarskie, które uzasadnia tę ilość.

Czy syrop na kaszel z kodeiną trzeba zgłosić?

Tak. Kodeina jest w Rosji substancją kontrolowaną, nawet jeśli występuje w leku, który wygląda niewinnie. Potrzebujesz recepty albo zaświadczenia lekarskiego z poświadczonym tłumaczeniem na rosyjski i musisz zgłosić lek w urzędzie celnym, w czerwonym korytarzu.

Czy mogę lecieć do Rosji z insuliną?

Tak. Insulina to zwykły lek i nie trzeba jej zgłaszać. Zabierz ją w bagażu podręcznym, a nie w walizce nadawanej, bo w luku bagażowym może być za zimno. Warto mieć zaświadczenie lekarskie na strzykawki albo pen insulinowy.

Czy receptę trzeba przetłumaczyć na rosyjski?

Tylko jeśli twój lek zawiera substancje odurzające, psychotropowe, silnie działające albo trujące. Wtedy potrzebujesz poświadczonego tłumaczenia recepty albo zaświadczenia lekarskiego na rosyjski. Rosyjskie przepisy mówią o tłumaczeniu poświadczonym notarialnie, więc zapytaj w ambasadzie Rosji w Warszawie, czy wystarczy tłumaczenie przysięgłe.

Gdzie zgłaszam leki po przylocie do Rosji?

W czerwonym korytarzu urzędu celnego: wypełniasz deklarację celną pasażera i zaznaczasz pole 3.6 formularza. Możesz ją wypełnić elektronicznie przed podróżą i wydrukować. Zachowaj ostemplowany formularz, żeby pokazać go także przy wyjeździe.