Wyspa Nowa Holandia w Petersburgu: co zobaczyć, jak dojechać i godziny otwarcia

Wyspa Nowa Holandia (Новая Голландия) to jedyna sztuczna wyspa w Petersburgu i chyba najbardziej oryginalny zakątek centrum: dawna tajna stocznia z czasów Piotra Wielkiego, zamieniona w kulturalny park pod gołym niebem. Leży tuż obok Teatru Maryjskiego i Pałacu Jusupowów, wstęp jest bezpłatny, a miejsce stało się jednym z ulubionych celów petersburczyków. W tym przewodniku opisuję, co zobaczyć, co robić, jak dojechać i o której pójść, żeby dobrze ją wykorzystać.

Czym jest Wyspa Nowa Holandia i dlaczego warto się tam wybrać

Nowa Holandia to trójkątna wyspa o powierzchni około 8 hektarów, otoczona rzeką Mojką oraz kanałami Admiralicji i Kriukowa. Stworzył ją Piotr Wielki w 1719 roku jako skład drewna okrętowego i pierwszy port wojenny Rosji. Przez prawie trzy stulecia była zamknięta dla publiczności, bo należała do Marynarki Wojennej. W 2011 roku po raz pierwszy ją otwarto, a po ogromnej rewitalizacji zakończonej w 2021 roku działa dziś jako park miejski i centrum kultury.

Jeśli zapytasz mnie, dlaczego warto wpisać ją do planu zwiedzania Petersburga, odpowiem tak:

• Wstęp wolny. Płacisz, jeśli chcesz wypić kawę, zjeść albo wejść na jakieś wydarzenie, ale sam park jest otwarty.
• Leży w samym centrum, 15 minut pieszo od Pałacu Jusupowów, Teatru Maryjskiego i Soboru św. Izaaka.
• Łączy industrialny klimat z nowoczesnością: XVIII-wieczne ceglane budynki odnowione ze smakiem, ogrody w holenderskim stylu i współczesna architektura.
• Tętni prawdziwym życiem. To nie zamrożone muzeum: zobaczysz rodziny na trawie, ludzi grających w petanque, koncerty pod gołym niebem, food trucki i księgarnie.
• Zimą się przeobraża w lodowisko o powierzchni 2000 m² z jarmarkiem bożonarodzeniowym, więc warto tu przyjść o każdej porze roku.

To jedno z tych miejsc, których nie ma w klasycznych planach zwiedzania Petersburga i właśnie dlatego daje bardziej autentyczny obraz tego, jak żyją petersburczycy po pracy.

Krótka historia: od tajnej stoczni do parku kultury

Nazwa nie jest przypadkowa. Piotr Wielki był zdeklarowanym fanem Holandii: pracował incognito jako czeladnik cieśli w stoczniach w Zaandam i chciał skopiować holenderski model składowania drewna okrętowego. Dlatego, gdy w 1719 roku wykopano kanały Kriukowa i Admiralicji i powstała ta sztuczna trójkątna wyspa, nazwał ją imieniem ukochanej Holandii. Niektórzy historycy twierdzą nawet, że pierwotnie nazwa obejmowała całą okolicę Admiralicji, aż po Zatokę Fińską.

Do końca XVIII wieku działała jako skład kłód do budowy statków: magazyny zaprojektowano z pionowym systemem, który pozwalał szybciej suszyć drewno. W XIX wieku wyspa zmieniła się radykalnie:

• 1828–1830: architekt Aleksandr Sztaubert zbudował słynne okrągłe więzienie, które petersburczycy nazwali „Butelką” (Бутылка). Stąd rosyjskie powiedzenie „nie właź do butelki” („не лезь в бутылку”), czyli „nie unoś się”, używane do dziś.
• 1893: powstało laboratorium marynarki i pierwszy w Rosji basen do testów modeli statków, w którym pracował matematyk Aleksiej Kryłow i w którym w 1900 roku testowano pierwszy rosyjski okręt podwodny.
• 1915: zamontowano najpotężniejszą w kraju radiostację marynarki. Stąd bolszewicy w listopadzie 1917 roku ogłosili światu przejęcie władzy w rewolucji październikowej.
• II wojna światowa: wyspa została mocno zniszczona przez bombardowania w czasie blokady Leningradu.
• Epoka radziecka: teren zamknięty, używany jako magazyn Floty Bałtyckiej.
• 2004: pożar zniszczył część zabytkowych budynków i przyspieszył projekt rewitalizacji.
• 2011: pierwsze częściowe otwarcie dla publiczności.
• 2016–2021: kompleksowa rewitalizacja prowadzona przez pracownię West 8 (Adriaan Geuze) i finansowana przez milionera Romana Abramowicza poprzez fundację Iris.

Dziś wyspa jest zabytkiem federalnym chronionym przez UNESCO, w ramach historycznego centrum Petersburga. To jeden z nielicznych w Europie przykładów rewitalizacji miejskiej, która łączy dziedzictwo XVIII wieku z poważnym programem kultury współczesnej.

Gdzie jest i jak dojechać

Oficjalny adres to Nabierieżnaja Admirałtiejskogo Kanała 2 (Набережная Адмиралтейского канала, 2), 190121 Petersburg. Leży na zachód od historycznego centrum, między Mojką a otaczającymi ją kanałami. Masz kilka sposobów, żeby tam dotrzeć:

Metrem

Przy samej wyspie nie ma stacji metra. Najbliższe to:

• Admirałtiejskaja (linia 5, fioletowa): najbliższa, 1,9 km. Około 25 minut pieszo przez historyczne centrum.
• Wasileostrowskaja (linia 3, zielona): 2 km, przez most Błagowieszczenski z Wyspy Wasiljewskiej.
• Siennaja Płoszczad’ / Sadowaja / Spasskaja (węzeł linii 2, 4 i 5): 2,4 km, około 30 minut.
• Newski Prospekt (linia 2): 2,7 km. Jeśli idziesz od Newskiego, trasa prowadzi przez Plac Pałacowy i obok Admiralicji.

Autobusem lub trolejbusem

Najważniejszy przystanek to „Płoszczad’ Truda” (Площадь Труда, „Plac Pracy”), 200 metrów od głównego wejścia na wyspę. Zatrzymują się tu:

• Autobusy: 2, 3, 6, 22, 27, 70, 71, 100 i 262.
• Trolejbusy: 5, 12 i 22.

W komunikacji miejskiej Petersburga najwygodniejsza jest karta Podorożnik, z którą bilety są sporo tańsze.

Rejsem po kanałach

Opcja, którą szczególnie lubię: wiele rejsów po rzekach i kanałach Petersburga przepływa po drodze obok imponującego Łuku Nowej Holandii. Widok z wody to pierwotna perspektywa, z myślą o której go zaprojektowano. Niektóre statki mają nawet przystanek w pobliżu, przy przystani Admiralicji.

Pieszo z centrum

Moja rada: idź pieszo. Z Placu Pałacowego to około 20 minut wzdłuż Admiralicji i Soboru św. Izaaka. Od Teatru Maryjskiego zaledwie 7 minut. A od Pałacu Jusupowów 10 minut. Spacer jest ładny i oszczędzasz sobie przesiadek w metrze.

Mapa Nowej Holandii

Budynki i zakątki, które warto zobaczyć

Wyspa jest mała: spokojnym spacerem obejdziesz ją w półtora–dwie godziny. Oto miejsca, których bym nie pominęła:

Łuk Nowej Holandii

To ikoniczny obraz wyspy: monumentalny, 23-metrowy łuk nad Mojką, z granitu i czerwonej cegły, zbudowany w latach 1765–1780 przez francuskiego architekta Vallina de la Mothe’a, autora także Małego Ermitażu. Nie był ozdobą: postawiono go, żeby połączyć magazyny po obu stronach wewnętrznego kanału i wytrzymać nacisk wody oraz składowanych kłód.

Jeśli zatrzymasz się na chwilę na nabrzeżu Mojki przed wejściem na wyspę, zobaczysz, że kontrast między klasycystycznymi detalami a surową, przemysłową cegłą to rzadkość w architekturze Petersburga. To jedno z najbardziej fotogenicznych miejsc i podobno pełne miejskich legend: od mistycznych portali po duchy marynarzy.

Butelka (Бутылка): okrągłe więzienie

Najciekawszy budynek na wyspie. To trzypiętrowy pierścień z okrągłym dziedzińcem, zbudowany przez Sztauberta w 1830 roku jako więzienie marynarki. Na parterze była administracja, na dwóch wyższych piętrach cele. Więzienie słynęło z bardzo surowego reżimu: więźniowie w dzień pracowali, a nocą spali w pojedynczych celach tak małych, że można było w nich tylko siedzieć albo leżeć.

Dziś to bardzo żywe centrum gastronomiczno-handlowe. Ja zaplanowałabym to tak:

• Parter: restauracje i kawiarnie na każdą kieszeń, od włoskiej pizzerii po kuchnię azjatycką, dim sum czy winiarnie.
• Pierwsze piętro: sklepy niezależnych rosyjskich projektantów, księgarnie artystyczne, ekologiczne zabawki, dekoracje.
• Drugie piętro: zdrowie i sport. Jest studio jogi, sala tańca współczesnego, cycling i siłownia.
• Okrągły dziedziniec: latem zamienia się w ogromną przestrzeń z leżakami, koncertami i kiermaszami.

Ofertę lokali aktualizuje strona bottlehouse.ru. Butelka jest otwarta od 8 rano do 23:00 lub północy, zależnie od dnia. To dobre miejsce na śniadanie przed dniem zwiedzania.

Dom Komendanta (Дом коменданта)

Najmłodszy z zabytkowych budynków wyspy, zbudowany w latach 30. XIX wieku jako rezydencja komendanta więzienia i jego rodziny. W 1877 roku dobudowano trzecie piętro, a w 2013 roku budynek przeszedł pełną renowację. Dziś mieści „Moja Szkoła”, bezpłatny projekt edukacyjny dla dzieci od 3 do 15 lat z warsztatami ze sztuki, nauki i designu. W czasie wakacji działa też jako półkolonie. Zwykle nie jest otwarty dla zwiedzających, ale odnowiona pastelowożółta fasada jest piękna.

Kuźnia (Кузня)

Zbudowana na rozkaz Piotra Wielkiego jako warsztat do kucia narzędzi i naprawy uzbrojenia okrętowego. Dziś jest podzielona na trzy strefy: scenę z miejscami siedzącymi, bar z salą do tańca, który w weekendy działa jak dyskoteka, i kuchnię, w której odbywają się otwarte lekcje gotowania. Latem możesz usiąść na tarasie z widokiem na Ogród Ziół.

Dom 12 (Дом 12) i przestrzeń „Wspólnota”

Kiedyś mieścił się tu wojskowy zakład krawiecki specjalizujący się w czapkach marynarskich (marynarze rozpoznawali „leningradzką” czapkę z daleka). Teraz jest tu:

• Сообщество („Wspólnota”): hybrydowa przestrzeń kulturalna z biblioteką dziecięcą, kącikiem gier, czytelnią, stołami do ping-ponga, szachami i wykładami. Wstęp: 300 ₽ dla dorosłych, bezpłatnie dla dzieci do 14 lat, emerytów, osób z niepełnosprawnościami i rodzin wielodzietnych. Otwarte codziennie od 12:00 do 21:00.
• Restauracja i salon rowerowy na rogu.
• Kino i warsztaty według zmiennego programu.

Ogród Ziół (Травяной сад)

Zaprojektowany przez pracownię krajobrazową „Moch” jako hołd dla Holendra Pieta Oudolfa, ojca naturalistycznego ogrodu. Podstawą kompozycji są szałwie, trawy i byliny, które zupełnie zmieniają wygląd z porą roku: w kwietniu i maju królują krokusy, pierwiosnki i tulipany; od czerwca pojawiają się kwiaty dzikiej łąki; w październiku całość robi się złota i brązowa.

Pierwotna nazwa brzmiała „Aptiekarskij ogorod” (Ogród Aptekarski), bo Piotr Wielki założył go jako ogród roślin leczniczych dla wyspy. Pomysł przywrócenia temu miejscu roślinnej funkcji to jeden z najlepszych elementów obecnego projektu.

Staw „Kowsz” i solarium

W centrum wyspy jest „Kowsz” (Ковш, „czerpak”), dawny basen do testów modeli statków z końca XIX wieku, w którym testowano pierwszy rosyjski okręt podwodny. Dziś to prostokątny staw otoczony trawnikiem i pomostem z leżakami i parasolami. W słoneczne letnie dni to najbardziej oblegana część wyspy. Uwaga: kąpać się nie wolno. Można tylko się opalać i moczyć nogi.

Plac zabaw „Friegat”

Główny plac zabaw odtwarza w naturalnej wielkości szkielet XVIII-wiecznej fregaty wojennej, ze zjeżdżalniami, linami, drabinkami, labiryntami, drewnianymi sterami i lunetami. Chodzi o to, żeby dzieci poczuły się jak marynarze z czasów Piotra Wielkiego. Jest przeznaczony dla dzieci od 6 do 14 lat. Obok jest drugi plac dla najmłodszych z piaskownicą i huśtawkami oraz ławki dla rodziców.

Pawilon i scena

Lekka konstrukcja z ciemnego drewna przy Kowszu, w której od maja do października odbywają się bezpłatne lekcje i wykłady. Tematy: od historii sztuki i architektury po filozofię, projektowanie graficzne i muzykę. Pobliska scena pod gołym niebem gości koncerty jazzowe, bluesowe i muzyki klasycznej oraz pokazy filmowe o zachodzie słońca (również bezpłatne). Przed wizytą warto sprawdzić oficjalny kalendarz wydarzeń.

Co robić na Wyspie Nowa Holandia

Poza spacerem, siedzeniem na trawie z książką czy kawą, na wyspie jest mnóstwo drobnych atrakcji, dzięki którym to prawdziwy park miejski. Najpopularniejsze:

• Petanque: są dwa boiska do tej klasycznej francuskiej gry. Możesz przynieść własne kule albo wypożyczyć je w Infocentrum.
• Streetball: tylko jeden kosz, ale nawierzchnia to dzieło sztuki współczesnego rosyjskiego artysty Aleksieja Łuki, z malowanymi motywami granitu z nabrzeży Newy, mozaiki „metłach” i kawałków parkietu z mieszkań komunalnych. Bardzo petersburska mieszanka.
• Szachy gigantyczne: na dziedzińcu jest plenerowa szachownica z figurami prawie wielkości człowieka. Do gry albo przede wszystkim do zabawnych zdjęć.
• Ping-pong: stoły rozstawione w parku i jeden zadaszony w przestrzeni „Wspólnota”. Rakietki wypożyczysz w Infocentrum.
• Oficjalny audioprzewodnik: jeśli chcesz zwiedzać samodzielnie, w Infocentrum sprzedają audioprzewodnik o historii miejsca. Jest po rosyjsku i angielsku.
• Koncerty i kino pod gołym niebem: program jest dobry i prawie zawsze bezpłatny, zwłaszcza w czasie białych nocy.
• Pamiątki: w Infocentrum i w sklepie internetowym shop.newhollandsp.com sprzedają produkty z identyfikacją wizualną miejsca (koszulki, pocztówki, książki, artykuły papiernicze). To jedne z ładniejszych pamiątek w mieście, jeśli chcesz uniknąć standardowych matrioszek.

Nowa Holandia zimą: lodowisko

Jeśli przyjeżdżasz do Petersburga między grudniem a marcem, wyspa całkowicie się zmienia. Na centralnym trawniku stawia się lodowisko o powierzchni około 2000 m², naprzeciwko sceny plenerowej. To jedno z najpiękniejszych miejskich lodowisk w Rosji: ma w tle zabytkowe budynki, staranne oświetlenie i muzykę.

Jak to działa:

• Sesje godzinne, bilety online i w kasie.
• Wypożyczalnia łyżew i kasków (płatna osobno).
• Ogrzewana strefa do przebrania się i przechowalnia.
• Wydarzenia specjalne: disco na lodzie w piątkowe wieczory, lekcje hokeja, sesje tematyczne.

Do tego w połowie grudnia rusza jarmark bożonarodzeniowy ze stoiskami rosyjskich producentów, warsztatami, programem muzycznym i kiermaszem choinek. Zwykle działa do końca świąt (około 10 stycznia, po prawosławnym Bożym Narodzeniu). To jeden z najbardziej uroczych planów w Petersburgu w środku zimy.

Godziny otwarcia, ceny i praktyczne zasady

Godziny otwarcia

• Park: od poniedziałku do czwartku 9:00–22:00. Od piątku do niedzieli 9:00–23:00. Wejście zamyka się pół godziny wcześniej.
• Infocentrum: od poniedziałku do czwartku 11:00–22:00; od piątku do niedzieli 11:00–23:00.
• Butelka: od poniedziałku do czwartku 8:00–23:00; od piątku do niedzieli 8:00–0:00.
• Bez dnia wolnego: wyspa jest otwarta codziennie przez cały rok.

Ceny

Wstęp do parku jest bezpłatny. Płacisz tylko za wejście do przestrzeni „Wspólnota” w Domu 12 (300 ₽), za łyżwy na lodowisku zimą, za konkretne zajęcia (joga, gotowanie, warsztaty dla dzieci) albo za jedzenie i picie w kawiarniach i restauracjach.

Zasady, które warto znać

Wyspa ma dość jasny regulamin, którego petersburczycy przestrzegają co do joty:

• Nie wolno wnosić alkoholu z zewnątrz ani szklanych butelek. Można natomiast pić to, co sprzedają lokale na terenie wyspy.
• Zakaz grillów, barbecue i wszelkiego ognia: piknik możesz zrobić z zimnym jedzeniem, nie z ciepłym.
• Dzieci poniżej 14 lat muszą być pod opieką dorosłego.
• Nie wolno wchodzić z psami ani kotami, z wyjątkiem psów przewodników z odpowiednimi dokumentami.
• Rowery, hulajnogi, deskorolki elektryczne: przy wejściu jest parking; po parku chodzi się tylko pieszo. Wyjątek: dzieci poniżej 6 lat pod opieką.
• Palenie (także e-papierosów i IQOS/Glo) tylko w wyznaczonych miejscach.
• Fotografia profesjonalna lub komercyjna: wymaga wcześniejszej zgody administracji. Zdjęcia do użytku prywatnego wolno robić bez ograniczeń.

W najbardziej słoneczne dni (zwłaszcza w maju, lipcu i sierpniu) przy wejściu może być kolejka, bo liczba osób na wyspie jest ograniczona. Żeby jej uniknąć, najlepiej przyjść w tygodniu albo z samego rana.

Co mówią odwiedzający

Co się najbardziej podoba

• Nowoczesna, europejska atmosfera: wielu podróżnych mówi, że „nie przypomina Petersburga” w dobrym sensie, i porównuje ją do placów w Berlinie czy Amsterdamie.
• Kontrast z resztą centrum: po barokowych pałacach i soborach współczesna, otwarta i swobodna przestrzeń bardzo cieszy.
• Gastronomia w Butelce: kawiarnie i restauracje są na poziomie każdej europejskiej stolicy, a ceny bardziej rozsądne.
• Idealne miejsce z dziećmi: plac zabaw „Friegat” jest jednym z najlepiej ocenianych w całej Rosji.
• Bezpłatność: możliwość spędzenia pół dnia w zadbanym parku z wydarzeniami, nie płacąc nic, szczególnie doceniają ci, którzy przychodzą prosto z kolejki do Ermitażu.

Co wymieniają jako minusy

• Ciągłe prace: część obrzeża wciąż jest w remoncie i są ogrodzone strefy. Obietnica jest taka, że projekt zostanie ukończony w najbliższych latach.
• Nie do każdego budynku można wejść: niektóre strefy są zarezerwowane na wydarzenia i ogląda się je tylko z zewnątrz.
• Kolejki w sierpniu i w pogodne weekendy: liczba miejsc jest ograniczona i czasem czeka się 15–20 minut.
• Prawie nie ma informacji po angielsku: tablice są po rosyjsku. Jeśli nie znasz cyrylicy, przyda się przetłumaczona mapa.

Najczęściej zadawane pytania o Nową Holandię

Ile kosztuje wstęp na Wyspę Nowa Holandia?

Wstęp do parku jest całkowicie bezpłatny i otwarty dla wszystkich, codziennie przez cały rok. Płacisz tylko za wejście do przestrzeni Wspólnota w Domu 12 (300 rubli), za łyżwy na lodowisku zimą, za konkretne zajęcia albo za jedzenie i picie w kawiarniach i restauracjach na terenie wyspy.

Ile czasu potrzebuję na zwiedzanie?

Od półtora do dwóch godzin na spokojny spacer z obejrzeniem wszystkich głównych budynków i ogrodu. Jeśli chcesz zjeść w Butelce, posłuchać koncertu pod gołym niebem albo poczytać na trawie, łatwo spędzisz tu pół dnia. Zimą z sesją na lodowisku licz co najmniej 2 godziny razem z przebieraniem się.

W jakich godzinach jest otwarta Wyspa Nowa Holandia?

Park jest otwarty od poniedziałku do czwartku od 9:00 do 22:00, a od piątku do niedzieli od 9:00 do 23:00. Wejście zamyka się pół godziny wcześniej. Butelka działa od 8 rano do 23:00 lub północy. Wyspa jest otwarta codziennie przez cały rok, bez dnia wolnego.

Jak dojechać z centrum Petersburga?

Jeśli mieszkasz w centrum, zwykle najlepiej pieszo: 20 minut z Placu Pałacowego i 10 minut od Pałacu Jusupowów lub Teatru Maryjskiego. Komunikacją miejską: przystanek autobusowy Płoszczad Truda, z bardzo wieloma liniami. Najbliższa stacja metra to Admirałtiejskaja, 25 minut pieszo.

Czy na wyspie można jeść i pić?

Tak. Są kawiarnie, restauracje, food trucki i kioski w Butelce, Kuźni i innych miejscach na terenie wyspy. Możesz zrobić piknik na trawie z własnym jedzeniem, ale nie wolno wnosić alkoholu z zewnątrz ani szklanych butelek. Zabronione są też grille i wszelki ogień.

Czy warto przyjść zimą?

Bardzo. Od grudnia do marca przed główną sceną działa lodowisko o powierzchni 2000 m2, z wypożyczalnią łyżew i godzinnymi sesjami. Do tego jest jarmark bożonarodzeniowy z lokalnymi rzemieślnikami, warsztatami i programem muzycznym, zwykle od połowy grudnia do początku stycznia. To jeden z najoryginalniejszych zimowych planów w mieście.

Skąd nazwa Nowa Holandia?

Nazwę nadał jej Piotr Wielki, wielki miłośnik Holandii, gdzie w młodości pracował jako czeladnik w stoczniach w Zaandam. Wyspę zaprojektowano według holenderskiego systemu pionowego składowania drewna okrętowego, a atmosfera kanałów przypominała mu Niderlandy. Niektórzy historycy twierdzą nawet, że pierwotnie nazwa obejmowała całą okolicę Admiralicji.