Co zobaczyć na Placu Czerwonym w Moskwie (i najlepsze atrakcje)

Na Placu Czerwonym zobaczysz zabytki, cerkwie, muzea i dom towarowy, z których każde ma swoje znaczenie: Kreml, Mauzoleum Lenina, Sobór Wasyla Błogosławionego, Sobór Kazański, Państwowe Muzeum Historyczne i GUM. W tym artykule wyjaśniam, co warto zobaczyć na Placu Czerwonym i jak zaplanować zwiedzanie: godziny otwarcia, bilety, ceny, oficjalne strony i nie tylko.

0. Plac Czerwony, najsłynniejszy plac Rosji

Najsłynniejszym placem Moskwy (i całej Rosji) jest Plac Czerwony. Leży w samym centrum miasta i ma 330 metrów długości i 70 metrów szerokości (23 100 metrów kwadratowych). W 1990 roku Plac Czerwony razem z Kremlem wpisano na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Dla mnie to najpiękniejszy plac na świecie :) Oto kilka ciekawostek o Placu Czerwonym:

• Plac powstał pod koniec XV wieku, zaraz po budowie murów Kremla.
• Podobno nazwa nie pochodzi ani od czerwonego koloru komunizmu, ani od koloru otaczających go cegieł. Rosyjskie słowo krasnaja (Красная) znaczy dziś „czerwona”, ale w dawnym rosyjskim znaczyło „piękna”, więc był to po prostu piękny plac.
• W ostatnich latach grali tu światowej sławy artyści: Pink Floyd, Scorpions (razem z prezydencką orkiestrą Federacji Rosyjskiej) czy Paul McCartney, który zaśpiewał oczywiście „Back in the USSR”.
• Co roku 9 maja odbywa się tu defilada z okazji Dnia Zwycięstwa, upamiętniająca koniec Wielkiej Wojny Ojczyźnianej (jak w Rosji nazywa się II wojnę światową).
• 28 maja 1987 roku o Placu Czerwonym mówiły media na całym świecie: 19-letni Niemiec Mathias Rust wylądował tu małym samolotem, omijając radziecką obronę przeciwlotniczą. Przyleciał z Helsinek, lecąc nisko wzdłuż linii kolejowej do Moskwy, poza zasięgiem radarów. Spędził 432 dni w moskiewskim więzieniu, a Gorbaczow zdymisjonował ministra obrony i dowódcę obrony przeciwlotniczej.

Najważniejsze zabytki, muzea i miejsca na Placu Czerwonym

Zabytki, cerkwie, muzea, ogrody i budynki, które można tu zwiedzić, są bardzo różne i każde z tych miejsc ma swoje znaczenie: Kreml (oficjalne miejsce pracy prezydenta, gdzie mieści się też najważniejsze muzeum Rosji), Mauzoleum Lenina (z zabalsamowanym ciałem przywódcy bolszewików), Sobór Wasyla Błogosławionego i Sobór Kazański, Państwowe Muzeum Historyczne oraz GUM (luksusowy dom towarowy).

Niektóre miejsca można zwiedzać za darmo, do innych trzeba kupić bilet, choć nie są drogie. Część biletów można kupić z wyprzedzeniem przez internet, co latem bardzo polecam, żeby uniknąć kolejek.

Polecam też przyjść na Plac Czerwony wieczorem, żeby zobaczyć piękną iluminację. Jeśli będziesz tu w okresie świątecznym albo między 30 listopada a 28 lutego, skorzystaj z lodowiska przy GUM-ie. A żeby sprawdzić, co dzieje się w Moskwie (i na Placu Czerwonym) w danym okresie, najlepiej zajrzeć na stronę urzędu miasta Moskwy.

Poniżej opisuję po kolei wszystkie miejsca, które można zwiedzić na Placu Czerwonym. O niektórych z nich mam na blogu osobne, bardziej szczegółowe artykuły.

1. Kreml

Słowo „kreml” oznacza twierdzę albo warowny gród. W Rosji jest ponad 20 kremli (moskiewski, kazański, nowogrodzki i inne). Najsłynniejszy jest Kreml moskiewski, którego nazwa od czasów radzieckich stała się synonimem rosyjskiej władzy.

Obecne mury powstały na przełomie XV i XVI wieku. To nie są pierwotne umocnienia: przy założeniu Moskwy w 1147 roku twierdza była drewniana.

W obrębie murów Kremla (i tuż za nimi) znajdziesz najróżniejsze zabytki, muzea i budynki: siedziby prezydenta i administracji, Wielki Pałac Kremlowski, Pałac Kongresów, najważniejsze muzeum Rosji (Zbrojownię) i cztery sobory. Poza budynkami prezydenckimi i administracyjnymi wszystko jest dostępne dla turystów.

Poniżej opisuję każde z tych miejsc.

1.1. Zbrojownia i Diamentowy Fundusz

Na Kremlu mieści się najważniejsze muzeum Rosji, Zbrojownia, z ogromną kolekcją dzieł sztuki z Rosji i Europy od V do XX wieku (jajka Fabergé, karety carskie, korony, stroje carów i wiele innych). W tym samym budynku jest też Diamentowy Fundusz, jedna z najważniejszych kolekcji kamieni szlachetnych na świecie, porównywana z klejnotami brytyjskiej Korony.

• Godziny otwarcia: od 10:00 do 18:00 (w czwartki zamknięte).
• Bilety: w kasie w dniu wizyty albo wcześniej przez internet (latem lepiej kupić online, żeby nie stać w kolejce).
• Czas zwiedzania: około 2 godzin.
• Oficjalna strona i ceny: tickets.kreml.ru
• Więcej informacji: Czym jest Kreml i jak kupić bilety online

1.2. Plac Soborny

Poza Zbrojownią w obrębie murów Kremla możesz zwiedzić cztery piękne sobory przy placu Sobornym, słynnym z tego, że odbywały się tu koronacje i uroczystości pogrzebowe wszystkich rosyjskich carów. Do dziś to tutaj odbywa się ceremonia zaprzysiężenia prezydenta Rosji.

Zobaczysz tu też Car-Puszkę, gigantyczną armatę ważącą 38 ton, o kalibrze 890 milimetrów, i Car-Dzwon, ogromny dzwon (podobno największy na świecie), który waży 216 ton i ma 6,6 metra średnicy.

• Godziny otwarcia: od 10:00 do 17:00.
• Bilety: w kasie albo przez internet.
• Czas zwiedzania: 2–3 godziny.
• Oficjalna strona i ceny: tickets.kreml.ru
• Więcej informacji: Czym jest Kreml i jak kupić bilety online

1.3. Ogród Aleksandrowski i Grób Nieznanego Żołnierza (wstęp wolny)

Wschodnia strona Kremla graniczy z Placem Czerwonym, ale do Kremla nie wchodzi się od placu, tylko od zachodu, od strony Ogrodu Aleksandrowskiego, jednego z pierwszych publicznych parków Moskwy. Znajduje się tu Grób Nieznanego Żołnierza, pomnik radzieckich żołnierzy poległych w II wojnie światowej, pośrodku którego płonie wieczny ogień, strzeżony przez kompanię honorową Pułku Prezydenckiego.

Warta zmienia się co godzinę i wtedy gromadzi się tu wielu turystów. Wstęp do Ogrodu Aleksandrowskiego jest bezpłatny.

W Ogrodzie Aleksandrowskim jest też sztuczna grota pod murami Kremla, z czterema marmurowymi kolumnami, zbudowana w 1821 roku i nazywana „ruinami”, bo powstała na pamiątkę wojny 1812 roku z prawdziwych fragmentów domów zniszczonych podczas wojny z Napoleonem. Przed grotą stoi obelisk wzniesiony w 1914 roku na 300-lecie dynastii Romanowów.

1.4. Siedziba władz Rosji (niedostępna dla turystów)

Kreml był rezydencją carów, a dziś jest oficjalnym miejscem pracy prezydenta, choć trzeba dodać, że prezydent Rosji na Kremlu nie mieszka.

Budynki prezydenckie i administracyjne są zamknięte dla turystów; nie da się nawet do nich podejść.

1.5. Wielki Pałac Kremlowski (zwiedzanie na specjalne zamówienie)

Wielki Pałac Kremlowski, z połowy XIX wieku, to miejsce, w którym prezydent Rosji wydaje oficjalne przyjęcia. Można go zwiedzić, ale tylko na zaproszenie prezydenta albo zamawiając prywatną wizytę dla grupy, która zwykle sporo kosztuje.

1.6. Państwowy Pałac Kremlowski

Państwowy Pałac Kremlowski, zbudowany w 1961 roku, służy jako centrum konferencyjne i sala koncertowa. Bilety na wydarzenia kupisz przez internet albo w kasie. To główna scena Baletu Kremlowskiego, jednego z najważniejszych zespołów baletowych w Rosji.

• Strona Państwowego Pałacu Kremlowskiego: kremlinpalace.org
• Bilety na balet online: kremlinpalace.org/events/ballet

W repertuarze są zwykle klasyczne balety, takie jak „Jezioro łabędzie”, „Czarodziejski flet”, „Dziadek do orzechów” i inne. W sierpniu zespół ma urlop, więc spektakli baletowych wtedy nie ma.

2. Mauzoleum Lenina

2.1. Zabalsamowane ciało Lenina (wstęp wolny)

Mauzoleum Lenina, w którym wciąż przechowuje się zabalsamowane ciało przywódcy rewolucji, stało się jedną z głównych atrakcji Moskwy. Lenin zmarł w 1924 roku w wieku 53 lat. Chciał zostać pochowany w Sankt Petersburgu obok matki, ale Stalin przeforsował decyzję o zabalsamowaniu ciała.

2.2. Nekropolia przy Murze Kremlowskim (wstęp wolny)

Idąc do mauzoleum, zanim wejdziesz, przejdziesz obok Nekropolii przy Murze Kremlowskim, gdzie pochowani są radzieccy przywódcy i wojskowi, tacy jak Stalin, Czernienko, Breżniew czy Jurij Andropow, a także znane postacie, na przykład kosmonauta Jurij Gagarin.

• Godziny otwarcia: we wtorki, środy, czwartki i soboty od 10:00 do 13:00, o ile nie ma święta, oficjalnej uroczystości, konserwacji ciała albo prac renowacyjnych.
• Cena: wstęp jest bezpłatny, wystarczy stanąć w kolejce, która w zależności od pory roku bywa dłuższa lub krótsza i ustawia się wzdłuż czerwonej linii widocznej na zdjęciu poniżej.
• Czas zwiedzania: około 15–30 minut.
• Oficjalna strona: lenin.ru
• Więcej informacji: Mauzoleum Lenina: jak za darmo zobaczyć zabalsamowanego przywódcę

3. Sobory na Placu Czerwonym

Na samym Placu Czerwonym, już poza Kremlem, stoją dwa sobory: Sobór Wasyla Błogosławionego (symbol miasta) i Sobór Kazański (mniej znany, ale bardzo ciekawy).

3.1. Sobór Wasyla Błogosławionego

Sobór Wasyla Błogosławionego to symbol Moskwy, choć nie jest jej głównym soborem: ten tytuł należy do Soboru Chrystusa Zbawiciela. Kazał go zbudować car Iwan Groźny w latach 1555–1561, dla upamiętnienia zdobycia Chanatu Kazańskiego.

W swojej ponad 460-letniej historii sobór nie raz był bliski zniknięcia: przetrwał pożary, najazd Napoleona, a nawet plan wyburzenia, który snuli współpracownicy Stalina, bo ich zdaniem sobór przeszkadzał w defiladach na Placu Czerwonym.

Przed soborem, w małym ogródku, stoi brązowy pomnik Kuźmy Minina i Dmitrija Pożarskiego, którzy w okresie wielkiej smuty (1598–1613) zebrali ochotników do armii walczącej z polskimi najeźdźcami.

• Godziny otwarcia: od 1 czerwca do 31 sierpnia od 10:00 do 18:00. Szczegółowe godziny sprawdzisz na oficjalnej stronie.
• Bilety: w kasie przy soborze albo przez internet.
• Czas zwiedzania: 1–2 godziny.
• Oficjalna strona i ceny: shm.ru
• Więcej informacji: Sobór Wasyla Błogosławionego: zwiedzanie, bilety i godziny

Za Soborem Wasyla Błogosławionego, tuż przy Placu Czerwonym, rozciąga się Park Zariadje, otwarty w 2017 roku i uznawany za jeden z najlepszych parków miejskich na świecie. Jego największą atrakcją jest „szybujący most” w kształcie litery V nad rzeką Moskwą, z niezrównanym widokiem i efektowną architekturą.

3.2. Sobór Kazański (wstęp wolny)

Sobór Kazańskiej Ikony Matki Bożej to cerkiew prawosławna w północno-wschodnim narożniku Placu Czerwonego. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1625 roku, ale obecny sobór jest rekonstrukcją, bo oryginał zburzono na rozkaz Stalina w 1936 roku.

Po rozpadzie Związku Radzieckiego Sobór Kazański był pierwszą świątynią odbudowaną w latach 1990–1993. Odbudowę sfinansował moskiewski oddział Ogólnorosyjskiego Towarzystwa Ochrony Zabytków Historii i Kultury, a oparto ją na pomiarach i szczegółowych zdjęciach pierwotnej cerkwi.

• Godziny otwarcia: od 8:00 do 20:00.
• Cena: wstęp wolny.
• Czas zwiedzania: 15–30 minut.
• Oficjalna strona: kazanski-sobor.ru

4. Muzea historii Rosji

4.1. Państwowe Muzeum Historyczne

Jednym z budynków, które najbardziej przyciągają turystów, jest Państwowe Muzeum Historyczne, zbudowane w latach 1875–1881 w stylu neoruskim i otwarte przez cara Aleksandra III.

W środku zobaczysz pamiątki po prehistorycznych mieszkańcach dzisiejszej Rosji, a także bezcenne dzieła sztuki zgromadzone przez członków dynastii Romanowów. Zbiory muzeum liczą miliony obiektów.

Przed tylną fasadą muzeum, na placu Maneżowym, stoi pomnik konny marszałka Żukowa, jednego z najwybitniejszych dowódców II wojny światowej (zmarł w 1974 roku).

• Godziny otwarcia: muzeum jest otwarte od poniedziałku do niedzieli od 10:00 do 21:00; szczegółowe godziny sprawdzisz na oficjalnej stronie.
• Bilety: w kasie muzeum (zwykle bez dużych kolejek) albo przez internet.
• Czas zwiedzania: od godziny do kilku godzin, zależnie od tego, jak bardzo interesuje cię historia Rosji.
• Oficjalna strona i ceny: shm.ru

4.2. Muzeum Wojny Ojczyźnianej 1812 roku

Tuż obok, ale już nie na Placu Czerwonym, tylko na placu Rewolucji, znajduje się Muzeum Wojny Ojczyźnianej 1812 roku (czyli wojny z Napoleonem), które również należy do Państwowego Muzeum Historycznego.

• Godziny otwarcia: takie same jak w Państwowym Muzeum Historycznym.
• Bilety: w kasie muzeum.
• Czas zwiedzania: od godziny do kilku godzin.
• Oficjalna strona i ceny: shm.ru/museum/mov

5. Brama i kaplica Iwerska (wstęp wolny)

Między Państwowym Muzeum Historycznym a dawnym gmachem moskiewskiej Dumy Miejskiej stoi Brama Iwerska z kaplicą (zwana też Bramą Zmartwychwstania), przez którą wchodzi się na Plac Czerwony od północnego zachodu.

Tuż przed bramą jest też kilometr zero Rosji, brązowa tablica, od której liczy się odległości na wszystkich rosyjskich drogach. Zobaczysz tu mnóstwo moskwian i turystów, którzy rzucają przez ramię monetę i wypowiadają życzenie: spełni się, jeśli moneta wyląduje w środku tablicy.

6. GUM (wstęp wolny)

GUM (po rosyjsku ГУМ) to najsłynniejszy dom towarowy w Rosji i najczęściej odwiedzany przez turystów w Moskwie, bo stoi przy samym Placu Czerwonym. Wiele sklepów sprzedaje tu luksusowe marki.

Nawet jeśli nic nie kupisz, koniecznie tu zajrzyj, zarówno dla imponującej fasady o długości 242 metrów, jak i dla wspaniałych wnętrz. Budynek pochodzi z 1890 roku.

W GUM-ie koniecznie spróbuj legendarnych lodów z kiosków na parterze. Lody z gałką śmietankową, czekoladową albo w innym smaku podaje się w waflowym kubeczku.

To także dobre miejsce na obiad. Na trzecim poziomie zjesz tanio specjały kuchni rosyjskiej i włoskiej, a jeśli nie znasz rosyjskiego, nic nie szkodzi: to samoobsługa, więc wystarczy pokazać palcem, na co masz ochotę. Przy stolikach na galeriach można jeść, podziwiając imponujące wnętrze GUM-u.

Innym miejscem na posiłek tuż przy Placu Czerwonym, z dużym wyborem restauracji, jest centrum handlowe Ochotnyj Riad, wielopoziomowa galeria pod Ogrodem Aleksandrowskim, obok Kremla.

• Godziny otwarcia GUM-u: codziennie od 10:00 do 22:00.
• Cena: wstęp wolny, jak do każdego centrum handlowego.
• Czas zwiedzania: około godziny.
• Oficjalna strona: gumrussia.com
• Więcej informacji:
  • Zakupy w Moskwie: od GUM-u po targ w Izmajłowie
  • Gdzie zjeść w Moskwie

Krótko mówiąc, Plac Czerwony trzeba zobaczyć, a o każdej porze roku znajdziesz tu coś ciekawego do zobaczenia i do zrobienia.

Najczęściej zadawane pytania o Plac Czerwony

Które atrakcje Placu Czerwonego są bezpłatne?

Bezpłatnie zwiedzisz Mauzoleum Lenina, Nekropolię przy Murze Kremlowskim, Sobór Kazański, Ogród Aleksandrowski, Bramę Iwerską i GUM. Bilety trzeba kupić do Zbrojowni, na plac Soborny na Kremlu, do Soboru Wasyla Błogosławionego, do Państwowego Muzeum Historycznego i do Muzeum Wojny Ojczyźnianej 1812 roku.

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Placu Czerwonego?

To zależy od tego, co chcesz zobaczyć: Mauzoleum Lenina zajmuje około 15–30 minut, GUM około godziny, Sobór Wasyla Błogosławionego 1–2 godziny, Zbrojownia około 2 godzin, a plac Soborny na Kremlu 2–3 godziny.

Dlaczego Plac Czerwony nazywa się czerwony?

Podobno nazwa nie ma nic wspólnego z komunizmem ani z kolorem cegieł. Rosyjskie słowo krasnaja znaczyło dawniej piękna, więc Plac Czerwony to w rzeczywistości piękny plac.

W które dni Zbrojownia na Kremlu jest zamknięta?

W czwartki. Zbrojownię zwiedzisz od 10:00 do 18:00, a plac Soborny od 10:00 do 17:00. Bilety najlepiej kupić wcześniej przez internet, zwłaszcza latem.

Czy Plac Czerwony warto zobaczyć wieczorem?

Tak. Wieczorem plac jest pięknie oświetlony, a w okresie świątecznym albo między 30 listopada a 28 lutego przy GUM-ie działa lodowisko.